Από τη διάσωση απαχθέντων παιδιών
του Πόντου

Από τη διάσωση απαχθέντων
παιδιών 
του Πόντου (1924)


Θάρρος 6-8-1924

Η περιπέτεια του ελληνισμού στη Μικρά Ασία δεν τελείωσε με το προσφυγικό κύμα του Σεπτέμβρη του 1922. Η δραματική αποχώρηση των Ελλήνων από τις ακτές της Μικράς Ασίας συνεχίστηκε αμείωτη και τους επόμενους μήνες. Ωστόσο μέχρι και το 1924 παρέμεναν χιλιάδες Έλληνες στην Τουρκία αιχμάλωτοι των Τούρκων ενώ οι Έλληνες της κεντρικής και νότιας Μικρασίας ανέμεναν να ανταλλαγούν υπό την εποπτεία της Μικτής (ελληνοτουρκικής) Επιτροπής Ανταλλαγής των Πληθυσμών. Οι εκπρόσωποι της Ελλάδας που συμμετείχαν στη Μικτή (ελληνοτουρκική) Επιτροπή Ανταλλαγής Πληθυσμών κατέβαλαν άοκνες προσπάθειες για να ολοκληρώσουν το έργο της αμοιβαίας ανταλλαγής, και να διασώσουν τους εγκλωβισμένους στη Μικρά Ασία Έλληνες. Ο Λάμπρος Λαμπριανίδης ως εκπρόσωπος της ελληνικής πλευράς, μετά από πολύμηνη έρευνα σε περιοχές του Πόντου, βρήκε και διέσωσε χιλιάδες απαχθέντα παιδιά. Στο πλαίσιο αυτής της δραστηριότητάς του απέστειλε από την Αμισό της Τουρκίας, τον Αύγουστο του 1924, έγγραφο στις εποικιστικές αρχές και στις υπηρεσίες Ανταλλαγής στην Αθήνα και Θεσσαλονίκη (με κοινοποίηση στους Πόντιους της Δράμας) για την περίθαλψη των παιδιών αυτών που θα προωθούσε στην Ελλάδα.

Ενημερώνει ότι συνεχίζει το έργο της αναζήτησης και ανεύρεσης “ελληνοπαίδων και Ελληνίδων κατακρατουμένων” στην Τουρκία. Αναφέρει ότι είχε αποσπάσει από τα χέρια των Τούρκων 135 παιδιά που φιλοξενούνταν “εις το εκ των ενόντων συσταθέν ορφανοτροφείον”. Όπως σημειώνει, “Τα πλείστα τούτων αρπαγέντα δια της βίας από τους γονείς των, εις ημέρας δυστυχίας δια τον Ποντιακόν Λαόν, αγνοούνται σήμερον εάν ζώσιν  οι γονείς και οι συγγενείς των και πού ευρίσκονται”. Συνημμένα στέλνει  ονομαστική κατάσταση  των παιδιών που θα αποστέλλονταν με το πρώτο ατμόπλοιο που αναμενόταν να καταπλεύσει στην Αμισό για την παραλαβή προσφύγων και παρακαλεί να κινητοποιηθούν οι αρμόδιες υπηρεσίες στην Ελλάδα για να επανενώσουν τα ορφανά αυτά παιδιά με τις οικογένενειές τους. Για το σκοπό αυτό, στην ονομαστική κατάσταση παραθέτει και τον τόπο καταγωγής κάθε παιδιού, ώστε να καταστεί ευκολότερη η ανεύρεση των γονιών τους.

Γιορτή ορφανοτροφείου το 1928. Διακρίνονται από αριστερά ο Ελευθέριος Βενιζέλος, στο κέντρο ο Χένρι Μοργκεντάου (Αμερικανός, πρώτος πρόεδρος της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων) και δεξιά ο Απόστολος Δοξιάδης (από τη Στενήμαχο, διετέλεσε υπουργός Προνοίας σε διάφορες κυβερνήσεις της δεκαετίας του ’20 και ανέλαβε πρωτοβουλίες για την προστασία της παιδικής ηλικίας).
Εθνικό Ίδρυμα Ελ. Βενιζέλος, Αρχείο/Συλλογή Φωτογραφικού υλικού 208, Αρχείο Ελ. Βενιζέλου & Λίλης Βενιζέλου, φ. 2, Ελ Βενιζέλος, 051-3561.
Γεωργία Μπακάλη – Δημήτρης Ι. Σφακιανάκης